على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1544

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بىغيرت و بىقدر و حقير و فرومايه . دنكسة ( dankasat ) م . ع . دنكس فى بيتة دنكسة : پنهان گرديد در خانهء خود و بيرون نيامد براى حاجت مردم و اين را عيب دانند . دنكلة ( dankalat ) ا . ع . مرغ دريائى . دنگ ( dang ) ا و ص . پ . بىخبر و بىهوش و احمق و ابله و نادان . و نصف بار اسب . و صدائى كه از برخورد دو سنگ بهم و يا دو چوب و جز آن برآيد . و نشان . و نقطهء پرگار . و جانورى مانا بگربه و از آن خرد تركه بتازى و بر گويند . دنگ ( deng ) ا . پ . آلتى چوبين و دراز كه سر آن به شكل سر و گردن اسب و داراى دندانه هاى آهنين و بدان شلتوك را كوفته برنج حاصل مىكنند . و افزارى كه بدان باروت مىسازند . دنگادنگ ( dang - dang ) ص . پ . مستوى و برابر و راست و زانو به زانو و سر بسر و متصل و پيوسته . دنگاله ( dang le ) ا . پ . آبى كه از جاى بلندى تا به زمين يخ بسته باشد و گلفهشنگ . دنگاله ( dong le ) ا . پ . آن مملكت از نوبى كه از رود نيل مشروب مىشود و واقع در 20 درجه عرض شمالى مىباشد . دنگداله ( dangd le ) و ( dangad le ) ا . پ . دنگاله و گلفهشنگ . دنگ كوب ( dang - kub ) ا . پ . جدا كنندهء برنج از پوست شلتوك . دنگل ( dangal ) ا . پ . جلوس روبرو و زانو به زانو . و گروه و جماعت . دنگل ( dangel ) و ( dengel ) ص . پ . ديوث . و نادان و ابله و احمق . و بىاندام . و ناشناس . دنگلاله ( dangal le ) ا . پ . گلفهشنگ و دنگاله . و تندى و درشتى و سختى و تعدى . دنگى ( dengi ) ا . پ . كسى كه برنج را از پوست شلتوك سوا كند . دنمة ( dannamat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . و مورچه . و ذره . دنن ( danan ) ا . ع . كوزپشتى . و پستى و فرورفتگى سينه و گردن و كوتاهى دستها و هو فى كل ذى اربع من اسوء العيوب ( و الفعل من سمع ) . دنو ( donovv ) م . ع . دنامنه دنوا و دناوة . مر . دناءة . دنوءة ( donu'at ) م . ع . دنا دنوءة و دناءة . مر . دناءة . دنواش ( denv c ) ا . پ . نام مردى كه عذرا معشوقهء وامق را بفروخت . دنوح ( donuh ) م . ع . دنح دنوحا ( از باب فتح ) : رام گرديد . دنوع ( donu ' ) م . ع . دنع دنوعا و دناعة . مر . دناعة . دنوق ( danuq ) ا . ع . كسى كه نفقه را بر عيال خود تنگ كند . ج : دنق . دنوق ( donuq ) م . ع . دنق دنوقا ( از باب ضرب و نصر ) : تتبع كرد و جستجو نمود مداق امور را . دنه ( dane ) ا . پ . نعمت دنيوى . و شادى و سرور . و صدا و ندا و زمزمه از غايت خوشحالى . و سرود و نغمه . و گستاخى و شوخى . و كبر و غرور . و نام زنى . و دنه گرفتن : آتش گرفتن . و قهر گرفتن . و كبر و غرور داشتن . و گستاخ بودن و جسارت كردن . و در هوا و هوس افتادن . دنه گرفته ( dane - gerefte ) ص . پ . متكبر . و ناسپاسى كننده نعمت‌هاى خداوند را . و خوشحال و شادمان . و تند راه رونده و دونده . دنى ( dani ) ا . پ . شوق و نشاط و سرور و عشرت و شادى و خوشى و خرمى . دنى ( dani ) ص . پ . - مأخوذ از تازى . پست و دون و خسيس . دنى ( don ) ا . ع . ج . دنيا . دنى ( daniyy ) ص . ع . نزديك و همجوار . و ناكس . و ضعيف و حقير . دنى ( dann ) و ( daniyy ) ا . ع . لقيته ادنى دنى او ادنى دنى يعنى ملاقات كردم با او اول هر چيز . دنئ ( dani ' ) ص . ع . مرد فرومايهء پليد و بىباك و حقير و خوار . ج : ادناء و دناء . الحديث : ما فيهم دنئ اى ليس فى اهل الجنة دنئ اى خسيس . و انما فيهم ادنى اى اقل رتبة . دنيا ( dony ) ا . ع . اين جهان نزديك نقيض آخرت . ج : دنى . و السماء الدنيا : اين آسمان لقربها من ساكنى الارض . و كذا سماء الدنيا . دنيا ( dony ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اين جهان و خاكمان و روكش . دنيا ( denyan ) و ( donyan ) ا . ع . لاصق النسب . يقال : هو ابن عمى دنيا او دنيا يعنى او پسر عم منست لاصق النسب . و كذا هو ابن خالى او ابن عمتى او ابن خالتى دنيا او دنيا و غير ذلك . دنياپرست ( dony - parast ) ص . پ . مالدوست . دنيادار ( dony - d r ) ص . پ . دنيا دوست و لهو و لعب دوست . دنيادارى ( dony - d ri ) ا . پ . صرفه جوئى و عقل معاش و مال دوستى . دنياوى ( dony viyy ) ص . ع . منسوب به دنيا . دنيپر ( denieper ) ا . پ . رودى در اروپاى روسى و در قديم موسوم ببوريستنى كه